دکانتور (Separatory funnel)

معرفی و اصول کارکرد قیف دکانتور (Separatory Funnel)

قیف دکانتور که در میان فعالان آزمایشگاهی به قیف جداکننده نیز معروف است، ابزاری پایه‌ای و حیاتی در شیمی تجزیه، سنتز آلی و آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت صنعتی است. هدف اصلی این وسیله، تفکیک فیزیکی اجزای یک مخلوط دوفازی مایع بر پایه تفاوت چگالی (Density Gradient) و عدم انحلال‌پذیری متقابل آن‌ها (Immiscibility) است. لازم به یادآوری است که دکانتور منحصراً برای مخلوط‌های دوفازی (مانند آب و اتر یا آب و روغن) کاربرد دارد و برای محلول‌های همگن تک‌فازی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

مکانیزم جداسازی فازها در دکانتور

هنگامی که دو مایع غیرقابل‌اختلاط با هم تماس پیدا می‌کنند، پس از مدتی سکون، مایعی که دارای چگالی بالاتری است به سمت پایین کشیده شده و در بخش مخروطی تحتانی قیف قرار می‌گیرد؛ در حالی که فاز سبک‌تر روی سطح مایع سنگین‌تر شناور می‌شود. طراحی مخروطی و باریک‌شونده انتهای قیف (طرح گلابی‌شکل یا Squibb) باعث می‌شود تا با کاهش سطح مقطع در نزدیکی شیر تخلیه، دید بصری اپراتور نسبت به خط جدایش (Meniscus Interface) به حداکثر برسد.

دستورالعمل صحیح بهره‌برداری و تخلیه

• تخلیه فاز سنگین: پس از پایدار شدن مرز دو مایع، ابتدا درپوش بالای قیف را بردارید تا خلأ ایجاد نشود و جریان خروجی با فشار اتمسفر برقرار گردد. سپس شیر تحتانی را به‌آرامی باز کنید تا فاز زیرین خارج شود.
• قطع جریان در مرز مشترک: به‌محض رسیدن مرز تماس دو مایع به دهانه شیر، شیر تخلیه را ببندید تا از ورود حتی یک قطره از فاز سبک به ظرف اول جلوگیری شود.
• تخلیه فاز سبک‌تر: برای حفظ خلوص و عدم آلودگی با بقایای احتمالی فاز سنگین در مسیر شیر، فاز سبک‌تر را همواره از دهانه بالایی قیف در ظرفی دیگر تخلیه نمایید.

مزایای ساختاری و کیفی دکانتورهای ارائه‌شده توسط شرکت شتاب

• مقاومت حرارتی و شوک‌پذیری: ساخته‌شده از متریال Borosilicate 3.3 با ضریب انبساط حرارتی بسیار پایین، مقاوم در برابر تنش‌های گرمازا در فرآیندهای استخراج.
• شیرهای استاندارد تفلونی (PTFE) و شیشه‌ای: بدون نیاز به گریس‌کاری (در مدل PTFE)، مقاوم کامل در برابر حل‌شدن در حلال‌های تهاجمی آلی و ایجاد آب‌بندی ۱۰۰٪ بدون نشت.
• اتصالات سنباده‌ای دقیق (Ground Joints): انطباق کامل درپوش و شیر جهت جلوگیری از تبخیر حلال‌های فرار و پرخطر در حین اختلاط.